6 Februari 2026, Kota Kinabalu: Kenyataan Kementerian Dalam Negeri bahawa Sabah tidak mempunyai kuasa untuk mengeluarkan kad pengenalan sendiri merupakan satu jawapan yang malas dan mengelak isu sebenar, serta mengulangi sikap tidak ikhlas yang telah lama ditunjukkan oleh pentadbiran-pentadbiran terdahulu.
Isu sebenar bukanlah siapa yang mengeluarkan MyKad, tetapi siapa yang menentukan status Sabahan.
Sabah IC tidak pernah dicadangkan sebagai pengganti MyKad, dan juga bukan mekanisme untuk memberikan kewarganegaraan Malaysia. Kewarganegaraan dan pendaftaran nasional kekal sebagai bidang kuasa Persekutuan, dan tiada apa dalam cadangan Sabah IC yang bercanggah dengan undang-undang Persekutuan, Perlembagaan Persekutuan atau Akta Pendaftaran Negara.
Apa yang ditangani oleh Sabah IC ialah kelompongan yang berulang kali gagal diperbaiki oleh undang-undang Persekutuan — iaitu penyalahgunaan identiti yang memberi kesan langsung kepada Sabah.
Project IC telah membuktikan akibat yang amat serius apabila identiti, kewarganegaraan dan status tempatan digabungkan dalam satu proses Persekutuan yang tidak terkawal. Kerosakan tersebut masih belum diperbetulkan sepenuhnya sehingga hari ini.
Baru-baru ini, rakyat Malaysia turut menyaksikan bagaimana pemain bola sepak asing diberikan sijil kelahiran Malaysia dan Sarawak dalam skandal FAM, serta bagaimana agama telah disalah dan dimasukkan secara tidak sah ke dalam MyKad — satu amalan yang telah ditolak secara tegas oleh Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu.
Dalam kes tersebut, Yang Arif Datuk Celestina Stuel Galid memutuskan bahawa perkataan “Islam” pada MyKad seorang bapa yang buta huruf dan anak-anaknya telah dimasukkan secara salah oleh pegawai pendaftaran tanpa pengetahuan atau persetujuan mereka, dan menegaskan bahawa tindakan pihak berkuasa membuat penentuan unilateral sedemikian adalah salah secara prinsip. Mahkamah turut mengesahkan bahawa MyKad bukan bukti muktamad terhadap butiran identiti dan boleh dicabar.
Ini bukan kesilapan terpencil. Ia menunjukkan kelemahan sistemik dalam tadbir urus identiti.
Seseorang boleh menjadi warganegara Malaysia tanpa menjadi Sabahan. Kewarganegaraan yang diberikan oleh Kerajaan Persekutuan tidak secara automatik memberikan status Sabahan di bawah Perjanjian Malaysia 1963 dan perlindungan perlembagaan Sabah berkaitan imigresen.
Sabah IC adalah mengenai pengesahan, kedaulatan undang-undang, dan memastikan bahawa tiada lagi rakyat Sabah menjadi mangsa penyalahgunaan identiti.
Ia bukan soal politik, dan bukan penentangan terhadap kuasa Persekutuan.
Menolak kebimbangan Sabah dengan alasan bahawa “negeri tiada kuasa” adalah tidak bertanggungjawab dan tidak ikhlas. Sabah memerlukan kebertanggungjawaban, ketelusan dan tindakan — bukan penafian yang diselindungi alasan teknikal undang-undang.
Peguam Yong Yit Jee
Parti Maju Sabah (SAPP)
Ahli Majlis Tertinggi merangkap Naib Ketua Pemuda